Sonnet 18 @BillShakespeare (Mijn vertaling)

[Bram Alkema]

Shall I compare thee to a Summer's day?
Thou are more lovely and more temperate:
Rough winds do shake the darling buds of May,
And Summer's lease hath all too short a date:

Sometime too hot the eye of heaven shines,
And often is his gold complexion dimm'd;
And every fair from fair sometime declines,
By chance or nature's changing course untrimm'd:

But thy eternal Summer shall not fade
Nor lose possession of that fair thou ow'st;
Nor shall Death brag thou wander'st in his shade,
When in eternal lines to time thou grow'st:
So long as men can breathe, or eyes can see,
So long lives this, and this gives life to thee.



Zal ik je maar een zomerdag vinden
Jij bent mooier en straalt meer warmte uit
Mei roert de roosknop met ruige winden
Zomer begint net als z’alweer afsluit

Vaak brandt de koperen ploert veel te fel
Daarna weer schijnt het weer halfbewolkt weer
Een opklaring soms niet en dan weer wel
Wisselvallig lijkt het klimaat vaak meer

Maar jouw eeuwge zomer zal niet tanen
Of het schoon verwelken, noch zal Dood er;
iets toe doen, jou niet het zijne wanen
Kijk, met de tijd wordt jij alsmaar groter

Zolang dit vers bestaat blijf jij herboren
Zolang er mensen zijn die dit horen

[Gijsbregt Brouwer]

Temperate is gelieerd aan getemperd, neem ik aan. Dus inderdaad binnen bandbreedtes, niet te extreem. Ik zie een Gaussiaanse curve voor me waar je binnen 1 sigma blijft.
Klinkt mij op die manier niet als een compliment (of liefdesverklaring): jij bent liever (mooier) en minder van uitersten. Daar kun je bij aantekenen dat het midden in andere culturen lang niet altijd slecht is. Denk maar aan aurea mediocritas van Horatius. Hij vond het midden (gemiddelde) zelfs aspiratief.
Maar mij raakt dit gebruik van temperate niet, zouden er nog meer mogelijkheden zijn?

[Bram Alkema]

Peter vind temperate te makkelijk vertaald naar 'warm'. Temperate gaat meer over temperament dan temperatuur. Het is fijn als commenters tweede en derde betekenis lagen ontdekken. De etymologie van de woorden en wat Shakespeare er bij voelde bedoelde (of wat Peter vermoed dat ie zou kunnen hebben bedoeld) hoort het liefst wel terug te komen in de vertaling.
Ik denk dat ik iets kan doen met warmte en uitstralen een beetje dubbel is. En dat uitstralen (met bakken tegelijk) niets doet met de 'terughoudendheid' en 'hunkering' die Peter wil. Een zomerdag straalt plompverloren warmte uit maar zij is meer 'hard to get', voorzichtig, doserend, belovend, in dat uitstraal gebeuren.
Als ik "warmte" laat vallen mis ik betekenis laag temperament en temperatuur. Die mogen van mij niet weg want te voor de hand liggend in de context.

"Houdt meer warmte in" doet dat 'ingehouden belofte' wel voor mij. Dan kan de kromme laatste regel naar iets als:

Zal ik je maar een zomerdag vinden
Jij bent mooier en houdt meer warmte in
Mei roert de roosknop met ruige winden
Zomer eindigt haast al voor het begin

De rijm wordt wel een beetje eentonig inden in inden in
maar alla.

[Bram Alkema]

Peter Fechter mailde:

Was net effe op je website en zag de blog over sonnet 18, en begreep daaruit de behoefte om deze te vertalen naar het Nederlands…..

Ik heb mij altijd afgevraagd hoe Shakespeare “temperate” bedoeld heeft. Mijns inziens zijn er twee mogelijkheden:



Main Entry:

tem·per·ate Listen to the pronunciation of temperate

Pronunciation:

\ˈtem-p(ə-)rət\

Function:

adjective

Etymology:

Middle English temperat, from Latin temperatus, from past participle of temperare

Date:

14th century

1: marked by moderation: as a: keeping or held within limits : not extreme or excessive : mild b: moderate in indulgence of appetite or desire c: moderate in the use of alcoholic beverages d: marked by an absence or avoidance of extravagance, violence, or extreme partisanship 2 a: having a moderate climate which especially lacks extremes in temperature b: found in or associated with a moderate climate 3: existing as a prophage in infected cells and rarely causing lysis

— tem·per·ate·ly adverb

— tem·per·ate·ness noun



Ik zelf hang meer naar optie 1. Iets in de richting van beteugeld, daar dit woord ook een bepaalde hunkering (tot het uitbarsten in vrijheid) in zich heeft. (Wat is er mooier dan ’s morgens vroeg in de zomer de zon te voelen hunkeren naar het middaguur wanneer hij in volledigheid mag ontbranden)



Volgens mij betekent temperate sowieso niet warm.

Goed…… dit voor zover mijn feedback, gezien het feit dat ik sinds mij 16de dit riedeltje in mijn hoofd heb zitten voelde ik enige behoefte te reageren en toevoegen aan het BLOG mocht alleen na aanmelding…..

[Gijsbregt Brouwer]

En de post comment button doet erg raar (hier in IE 7.0)

[Gijsbregt Brouwer]

net als z' kan ook eer ze.
Ik houd van Oud-Hollandsche woorden als eer

[Bram Alkema]

Blijf jij herboren is beter
Laatste 2 zinnen inderdaad omdraaien.
weer weer weer in een zin is grappig
Laatste weer is stom moet worden "soms"

Interpunctie veranderd zodat zijne slaat op dood.
Groei in plaats van wordt.

Zal ik je maar een zomerdag vinden
Jij bent mooier en straalt meer warmte uit
Mei roert de roosknop met ruige winden
Zomer begint net als z’alweer afsluit

Vaak brandt de koperen ploert veel te fel
Daarna weer schijnt het weer halfbewolkt weer
Een opklaring soms niet en dan soms wel:
Wisselvallig lijkt het klimaat vaak meer

Maar jouw eeuwge zomer zal niet tanen
of het schoon verwelken. Ook zal Dood er;
iets toe doen, jou niet de zijne wanen,
want met de tijd groei jij alsmaar groter

Zolang er mensen zijn die dit horen
Zolang dit vers bestaat blijf jij herboren

[Gijsbregt Brouwer]

Bram,
hele sterke punten en vooral mooi rijm. Veel verder dan ik ben, maar nog lang niet af.
vinden/winden is bijna noodzakelijk, maar vinden is voor mij te vrijblijven en zwak.
weer-weer-weer (en dan regel verder) weer. Bekoort mij niet echt.
De zijne lijkt mij (ipv het) het gaat toch om de vrouw en (evt) over schoonheid in het algemeen?

Blijf jij herboren of word jij herboren? Blijf jij is mooier middenrijm, word jij is beter Nederlands.
En het omdraaien van de twee laatste regels doet imho af aan de uitsmijter die bij "Bill" natuurlijk geweldig is.